Styl dworkowy 1900 - 1939
Pozbawienie Polski niepodległości spowodowało, że pod koniec XIX wieku poszukiwano - również w architekturze - narodowych, polskich cech i symboli. Chęć ratowania tożsamości narodowej doprowadziła do nadania rangi symbolu czemuś, co już tym symbolem po trosze było: białemu portykowi kolumnowemu parterowego dworu.
Ważne stało się by budować dom, świadomie nawiązując do polskich tradycji budownictwa dworskiego. Tak na przełomie XIX i XX wieku, architekci polscy wykreowali "styl dworkowy", traktując go jako symbol narodowej kultury pielęgnujący tradycje szlacheckie i niepodległościowe, skierowany przeciwko wpływom zaborców.
Dwór Sękowskich z 1935 r w Nieprześni k. Bochni
Styl dworkowy wywodził się z poszukiwań polskiego stylu narodowego, zwanego też krajowym lub swojskim i został w pełni zaakceptowany nie tylko jako styl dworów wiejskich, ale również willi miejskich. W Warszawie powstawały osiedla „profesorskie” i „oficerskie”, w okolicach Warszawy budowano wille w tym stylu już przed 1914 r., m.in. na podwarszawskim wówczas Żoliborzu, w Konstancinie, Podkowie Leśnej, w Ząbkach i Brwinowie. W tym stylu budowano też liczne budynki użyteczności publicznej, szkoły, domy ludowe, a nawet stacje kolejowe i szpitale.
Szkoła ludowa. Projekt Witolda Małkowskiego z 1918 roku
W dwudziestoleciu międzywojennym styl dworkowy był świadomie stosowaną formą historyzmu, na podłożu nurtu klasycystycznego. Dlatego nawiązywał on do uznawanego za symbol polskiej rodzimości i narodowego ducha szlacheckiego dworu z kolumnowym portykiem. Styl ten posługiwał się także formami neobarokowymi (patrz Gołebiówka) i neorenesansowymi.
Dwór w Gołebiówce (mazowieckie) z 1925 r.
Budowano wille w stylu dworkowym w Wielkopolsce, nowo powstającej Gdyni, w Małopolsce i na kresach Rzeczpospolitej.
Czym się charakteryzował styl dworkowy ?
Typowymi cechami były: kolumnowy portyk i czterospadowy, wysoki dach łamany. Wiele realizacji „stylu dworkowego” nawiązuje też do alkierzy, tak chętnie występujących w polskich dworach (patrz Nieprześnia, Boksyce). Jedną z pierwszych jego manifestacji był dwór w Dłużewie, wzniesiony w latach 1901-1902 wg projektu J. Heuricha młodszego. Jedną z najpiękniejszych realizacji tego autora jest istniejący jeszcze dwór w Koźminku koło Kalisza. Jan Heurich młodszy przebudował w latach 1906-1907 istniejący tam wcześniej dwór dla właściciela Tadeusza Handkego. Zasadnicze znaczenie dla uformowania się stylu dworkowego przypada na konkursy: na dwór w Opinogórze (1908), dworek na wystawę w Rzymie (1910), domów w otoczeniu ogrodowym (1912) i dwór w Niegowici (1913).
Mystkowo (mazowieckie) - dwór z 1921 r. zdudowany dla Władysława Staniszewskiego
W stylu tym tworzyli też m.in. Józef Czajkowski J. Gałęzowski, Jan Koszczyc-Witkiewicz, bratanek twórcy "stylu zakopiańskiego" Stanisława Witkiewicza, Romuald Gutt, Franciszek Morawski.
Dworek Piłsudskiego w Sulejówku. Fot.1928
Pięknymi przykładami świadomego nawiązywania do tradycji architektonicznej polskiego dworu są: willa w Sulejówku pod Warszawą, zbudowana dla Józefa Piłsudskiego w 1923 roku według projektu Kazimierza Skurewicza, dworek w Kuznocinie koło Sochaczewa, zaprojektowany przez Franciszka Morawskiego i zbudowany w 1924 roku dla Karola Woyzbuna. Można by go nazwać unikalnym przykładem dworu secesyjnego w Polsce. Willa w podkrakowskich Bronowicach Wielkich z 1926 roku zbudowana została dla lekarza krakowskiego Maksymiliana, Kazimierza Rutkowskiego, dwór w Nieprześni koło Bochni, zbudowany został w 1935 roku dla Stefana Sękowskiego, według projektu Wacława Nowakowskiego. Dwór w Osieku (ciechanowskie) zbudowany został w roku 1921 dla Antoniego Czaplickiego, według projektu Kazimierza Rutkowskiego, a w Ostrowie koło Łasku w roku 1918 według proj. Romualda Gutta i Józefa Czajkowskiego dla Janusza Szwejcera.
Dwór w Parlinie (woj. kuj.-pomor. pow. Mogilno powstał w 1922 roku Jest pieknym przykładem stylu dworkowego.
Z lat 20-tych XX wieku pochodzą dwory Wrzosach koło Bełchatowa oraz w Korzeniowie koło Mielca, gdzie dokonano przebudowy dworu zamieniając portyk w małym porządku, na dużej urody portyk w wielkim porządku. Niezwykle ciekawy jest dwór w Bielicach koło Krośniewic. Stoi tam (jeszcze ?) niestety kompletnie zdewastowany, ogołocony z parku przepiękny przykład stylu dworkowego. Zbudowany ok. 1928 roku dla Teresy i Aleksandra Szaszkiewiczów.
Bielice k. Kutna - Szaszkiewiczów - 1928 oraz Ostrów k. Łasku - Szwejcerów - 1918
W Wielkopolsce w stylu narodowym powstało wiele dworów i pałaców m.in: w Bieganowie (1910) dla Grabskich, wg. projektu Stefana Cybichowskiego i w Winnej Górze (1911) oraz Kazimierzu Biskupim koło Konina, dla Mańkowskich wg. projektu Stanisława Boreckiego. Najwięcej siedzib ziemiańskich w Wielkopolsce zaprojektował niewątpliwie Roger Sławski, tworząc między innymi dwory w Piotrowie, Skoraszewicach, Cichowie i Oporowie.
Cichowo. Dwór z 1908 r. przebudowany ze starszego wg. proj. arch. Rogera Sławskiego
Cichowo. Dwór z 1908 r. przebudowany 
Koźminek. Dwór z lat 1906-07, przebudowany ze starszego wg. projektu arch. Jana Heuricha mł. dla przemysłowca Tadeusza Hantke. Elewacja ogrodowa
Podstawowym dziełem nawołującym do poszukiwania narodowego stylu była książka Zygmunta Czartoryskiego - "O stylu krajowym w budownictwie wiejskim", wydana w Poznaniu w 1896 roku. Czartoryski pisał m. in. :
"Każdy kraj ma pewne cechy zewnętrzne, oryginalne, odróżniające go od krajów postronnych (...). Tak i naszemu krajowi właściwym był niegdyś oryginalny styl budownictwa, przynajmniej wiejskiego, wyrobiony wiekami, zastosowany do środków i materiałów budowlanych miejscowych, odpowiadający klimatowi krajowemu, potrzebom i zwyczajom mieszkańców. Niestety, wobec teraźniejszych prądów niwelacyjnych i skutkiem nowoczesnych stosunków kosmopolitycznych, jak zaciera się wszelka oryginalność i odrębność, tak i styl swojski budownictwa wiejskiego w kraju naszym coraz więcej zanika. (...) Wraz z upadkiem stylu krajowego zaciera się cecha kraju zewnętrzna rodzima, swojska..."
